Хөрөнгийн орлого, худалдан авалт

Шинэчилсэн:2026/09/03 Унших:7 мин 23 сек

📥 Хөрөнгийн орлого

Dayansoft ERP системийн цэс: Үндсэн хөрөнгө → Хөрөнгийн орлого

AssetDebit1

📌 Цонхны тухай

Энэ цонхонд байгууллагын үндсэн хөрөнгөтэй холбоотой орлогын баримтуудыг бүртгэж, жагсаалтаар харуулна.

Үүнд:

зэрэг бүртгэл хамаарна.

▶️ Видео заавар

➕ Хөрөнгийн орлого бүртгэх

Шинэ хөрөнгийн орлогын баримт бүртгэхдээ:

Шинэ (Ctrl+N)

товчийг дарна.

Баримтын мэдээллийг бүрэн бөглөсний дараа Хадгалах товч дарж бүртгэнэ.

✏️ Засах: Жагсаалтаас тухайн баримт дээр 2 удаа дарж ороод засна.

🗑️ Устгах: Бусад цонхтой адил зарчмаар устгана.

🖨️ Хэвлэх: Хэвлэх товчоор хөрөнгийн орлогын баримтыг хэвлэнэ.

📝 Баримтын мэдээлэл

📅 Огноо

Хөрөнгийн орлогын баримтын огноог оруулна.

⚠️ Анхаарах: Баримтын огноо нь хөрөнгийн элэгдэл тооцох хугацаанд нөлөөлж болзошгүй тул баримтын бодит огноотой тохируулна.

👤 Харилцагч

Харилцагч код

Хөрөнгийг худалдан авсан, шилжүүлэн авсан зэрэг тухайн ажил гүйлгээтэй холбоотой харилцагчийг сонгоно.

Харилцагч нэр

Сонгосон харилцагчийн нэрийг автоматаар харуулна.

📝 Утга

Тухайн хөрөнгийн орлогын баримтын утга, тайлбар оруулна.

💡 Жишээ:

“Компьютер худалдан авалт”

💰 Зардлын мэдээлэл

Хөрөнгийг олж эзэмшихтэй холбоотой нэмэлт зардлыг толгой хэсэгт оруулж болно. Ихэвчлэн гаднаас импорт хийж худалдан авалт хийсэн тохиолдолд эдгээр зардлууд гарна.

Талбар Тайлбар
🧾 НӨАТ ₮ Нийт төлсөн НӨАТ-ын дүнг оруулна.
🏛️ Гааль ₮ Нийт гарсан гаалийн зардлын дүнг оруулна.
🚚 Тээвэр ₮ Нийт гарсан тээврийн зардлын дүнг оруулна.
📦 Бусад ₮ Хөрөнгө олж эзэмшихтэй холбоотой бусад зардлыг оруулна.

Хэрэв чек авсан бол дээрх зардлыг хөрөнгийн мөр тус бүрт хуваарилан оруулах боломжтой бөгөөд нийт дүнг мөрийн дүнгийн нийлбэрээр тооцож харуулна.

💡 Зөвлөмж: Хөрөнгийг ашиглалтад оруулахын өмнө гарсан НӨАТ, гааль, тээвэр болон холбогдох бусад зардлыг тухайн хөрөнгийн өртөгт зөв хуваарилах нь чухал.

💱 Валют ба ханш

Валют

Хөрөнгө орлогодсон валютыг сонгоно.

Ханш

Сонгосон огноонд харгалзах валютын ханшийг харуулна.

🏦 Монгол банкны ханш татах товч дарж тухайн өдрийн ханшийг татаж болно.

📋 Гүйлгээний мэдээлэл

Хөрөнгийн орлогын үндсэн мэдээллийг мөр бүрээр бүртгэнэ.

💳 Хөрөнгө данс

Хөрөнгө орлогодох хөрөнгийн дансыг сонгоно.

🏷️ Хөрөнгө код / Нэр

Орлогодох үндсэн хөрөнгийн кодыг сонгоно.

Хөрөнгө нэр талбарт сонгосон хөрөнгийн нэр автоматаар харагдана.

💡 Хэрэв хөрөнгийн код бүртгэлгүй бол эхлээд:

Үндсэн хөрөнгө → Хөрөнгийн код

цонхонд хөрөнгөө бүртгэнэ.

🔢 Эдийн дугаар

Хөрөнгийн эдийн дугаарыг бүртгэнэ.

Хэрэв гараас эдийн дугаар оруулаагүй бол систем автоматаар дугаарлана.

Харин гараас утга оруулсан бол оруулсан дугаарыг хадгална.

💡 Зөвлөмж: Эдийн дугаарыг хөрөнгө тус бүрийг ялгах байдлаар зохион байгуулах нь цаашдын борлуулалт, хөдөлгөөн, актлалт болон бусад бүртгэлд хөрөнгийг зөв сонгоход чухал.

🔢 Тоо ширхэгийг зөв бүртгэх

Хөрөнгө орлогод авах үед хөрөнгө тус бүрийг эдийн дугаараар ялгаж бүртгэхийг зөвлөж байна.

Учир нь дараа нь тухайн хөрөнгийг:

💰 Борлуулах 🔄 Хөдөлгөөн хийх 🗑️ Актлах 🛠️ Сайжруулах 📉 Элэгдэл тооцох

үед хөрөнгө тус бүрийг салгаж сонгох шаардлага гардаг.

⚠️ Жишээ

Хэрэв 10 ширхэг компьютерийг:

1 мөр + 1 эдийн дугаар + Тоо = 10

гэж бүртгэвэл дараа нь тухайн 10 компьютерээс нэгийг нь тусад нь борлуулах, шилжүүлэх эсвэл актлах үед хүндрэл үүснэ.

Тиймээс боломжтой бол:

1 хөрөнгө = 1 эдийн дугаар = 1 мөр

зарчмаар бүртгэнэ.

✂️ Олон хөрөнгийг тоо хэмжээгээр салгах

Хэрэв олон ширхэг ижил хөрөнгийг нэг мөрөөр бүртгэх шаардлагатай бол дараах дарааллаар салгаж болно.

① 🔢 Нийт тоо оруулах

Тоо баганад нийт хөрөнгийн тоог оруулна.

② 💰 Нийт дүн оруулах

Нийт валют, Нийт үнэ ₮ зэрэг нийт дүнг оруулна.

③ 🖱️ Мөр сонгох

Тухайн мөрөн дээр хулганы баруун товч дарна.

④ ✂️ Тоо хэмжээгээр салгах

Тоо хэмжээгээр салгах сонголтыг дарна.

Үүний дараа:

⚠️ Анхаарах: Олон тоо ширхэгтэй мөрийг “Тоо хэмжээгээр салгах” үйлдэл хийлгүйгээр хадгалсан бол засварын горимд тухайн товч ажиллахгүй байж болно. Энэ тохиолдолд тухайн мөрийг устгаж, шинэ мөр нэмээд хөрөнгүүдийг салган бүртгэнэ.

AssetQty

💰 Өртөг, татварын мэдээлэл

Нийт валют

Хөрөнгө орлогодсон валютын нийт дүнг оруулна.

Нийт үнэ ₮

Хөрөнгө орлогодсон нийт үнийг төгрөгөөр оруулна.

🧾 НӨАТ тооцох чек

Тухайн хөрөнгийн орлогод НӨАТ тооцох бол сонгоно.

🧮 НӨАТ дүн

НӨАТ-ын дүнг програм тооцоолж харуулна.

💵 Татваргүй үнэ ₮

НӨАТ хасагдсан хөрөнгийн татваргүй үнийг харуулна.

📉 Элэгдлийн мэдээлэл

Нийт элэгдэл ₮

Хөрөнгө өмнө нь ашиглагдаж байсан бол эхний хуримтлагдсан элэгдлийн дүнг оруулна.

Шинээр худалдан авч ашиглалтад оруулж байгаа хөрөнгийн хувьд холбогдох тохиолдолд хуримтлагдсан элэгдэлгүй байна.

📅 Элэгдэл тооцох огноо

Програмд тухайн хөрөнгийн элэгдлийг тооцож эхлэх огноо буюу өмнө нь ашиглагдаж байсан хөрөнгийн хувьд хамгийн сүүлд элэгдэл тооцсон огноог оруулна.

Жишээ:

2019.12.31

гэж тохируулсан бол уг хугацаанаас хойших хугацаанд элэгдэл тооцно.

Програм тухайн сарын сүүлийн өдрийг автоматаар санал болгох бөгөөд шаардлагатай бол гараас өөрчилж болно.

⚠️ Анхаарах: Элэгдэл тооцох огноог хөрөнгө ашиглаж эхэлсэн огноотой андуурахгүй.

📅 Ашиглаж эхэлсэн огноо

Тухайн хөрөнгийг бодитоор ашиглаж эхэлсэн огноог оруулна.

💡 Энэ огноо нь хөрөнгө хэзээнээс ашиглагдаж эхэлснийг мэдээлэх зориулалттай бөгөөд элэгдэл тооцох огноотой адил ойлголт биш.

⏳ Ашиглах (норм, жил)

Хөрөнгийг ашиглах хугацааг жилээр оруулна.

Хөрөнгийн код цонхонд тохируулсан ашиглах хугацааг систем автоматаар санал болгоно.

Шаардлагатай бол гараас өөрчилж болно.

⚠️ Анхаарах: Энд тохируулсан ашиглах хугацаа нь тухайн хөрөнгийн элэгдлийн тооцоололд нөлөөлж санхүүгийн журнал бичилт хийнэ.

⏳ Ашиглах татвар (норм, жил)

Хөрөнгийг ашиглах хугацааг жилээр оруулна.

Хөрөнгийн код цонхонд тохируулсан татварын ашиглах хугацааг систем автоматаар санал болгоно.

Шаардлагатай бол гараас өөрчилж болно.

⚠️ Анхаарах: Энд тохируулсан ашиглах хугацаа нь тухайн хөрөнгийн элэгдлийг татварын жилээр тооцож харуулах боловч санхүүгийн журнал бичилт хийхгүй.

📉 Элэгдлийн арга

Тухайн хөрөнгийн элэгдэл тооцох аргыг сонгоно.

💰 Үлдэх өртөг

Хөрөнгийн ашиглах хугацаа дуусахад бүх өртөг нь элэгдэхгүй, тодорхой дүн үлдэх бол тухайн үлдэх өртгийг оруулна.

Програм:

Нийт өртөг − Үлдэх өртөг

гэсэн дүнг ашиглах хугацаанд элэгдүүлнэ.

⚠️ Санамж: Үлдэх өртөг нь тухайн үеийн хөрөнгийн үлдэгдэл өртөг биш.

📍 Хөрөнгийн хариуцлага ба дансны мэдээлэл

📍 Байршил

Хөрөнгө байрлаж буй байршлыг сонгоно.

👤 Эзэмшигч

Тухайн хөрөнгийг хариуцах эзэмшигчийг сонгоно.

📉 Хур. элэгдэл данс

Хөрөнгийн хуримтлагдсан элэгдлийг бүртгэх дансыг сонгоно.

Хэрэв хөрөнгийн дансны тохиргоонд хуримтлагдсан элэгдлийн данс урьдчилан тохируулсан бол систем автоматаар санал болгоно.

🏷️ Марк

Хөрөнгийн марк, загвар, модель зэрэг мэдээллийг оруулна.

Жишээ:

Dell OptiPlex 7010

🧮 Автоматаар тооцогдох мэдээлэл

Талбар Тайлбар
💰 Нэгж өртөг Нэг ширхэг хөрөнгийн өртгийг харуулна.
💰 Нийт өртөг Тухайн хөрөнгийн нийт өртгийг харуулна.
🧾 Нийт зардал Хөрөнгө олж эзэмшихэд гарсан нийт зардлыг харуулна.
🧾 НӨАТ Т Хөрөнгө олж эзэмшихэд хамаарах НӨАТ зардлыг харуулна.
🏛️ Гааль Т Хөрөнгө олж эзэмшихэд гарсан гаалийн зардлыг харуулна.
🚚 Тээвэр Т Хөрөнгө олж эзэмшихэд гарсан тээврийн зардлыг харуулна.
📦 Бусад Т Хөрөнгө олж эзэмшихэд гарсан бусад зардлыг харуулна.

💡 Хөрөнгийн өртөгт хамаарах зардал

Хөрөнгийг олж авахтай холбоотой:

🏛️ Гааль 🚚 Тээвэр 🧾 Холбогдох бусад зардал

гарсан бол тэдгээрийг хөрөнгийн орлогын баримтад зөв хуваарилж бүртгэнэ.

Ингэснээр хөрөнгийн нийт өртөг болон цаашдын элэгдлийн тооцоолол зөв бүрдэхэд тусална.

❓ Түгээмэл асуулт

НӨАТ-ыг хувь тэнцүүлэн хасах хөрөнгийн баримтыг хэрхэн бүртгэх вэ?

НӨАТ-ыг хувь тэнцүүлэн хасах шаардлагатай хөрөнгийн бүртгэлийг тусгай данс болон журналын тохиргоотой уялдуулан бүртгэнэ.

① 💳 НӨАТ-ын тооцооны авлага данс үүсгэх

Санхүү бүртгэл → Данс код

цонхонд НӨАТ-ын тооцооны авлага данс шинээр үүсгэнэ.

Байгаа НӨАТ-ын авлагын дансыг хувилан шинэ данс үүсгэж болно.

VatAccountDuplicate

② 📒 Хөрөнгийн орлогын журнал үүсгэх

Хөрөнгийн орлоготой холбоотой журналын бичилтийг тохируулна. НӨАТ авлага биш шинээр үүсгэсэн НӨАТ тооцооны авлага дансанд бичилт хийнэ.

AssetDebitVat2

③ 📅 Сар бүр хувь тэнцүүлэн хасах

Тухайн хөрөнгийн НӨАТ-ыг хуульд заасан хугацаанд хувь тэнцүүлэн хасаж бүртгэнэ.

Жишээ нь:

Машин, тоног төхөөрөмжийн НӨАТ-г 5 жил буюу 60 сард хувь тэнцүүлэн тооцож

600,000₮ ÷ 60 сар = 10,000₮ / сар

гэж тооцогдох тохиолдолд сар бүр 10,000₮-ийн дүнгээр хасалт хийж болно.

AssetDebitVatCalc

Холбогдох хуулийн зохицуулалтыг ЭНД харна уу.

⚠️ Хөрөнгийн орлогын баримт устгах үед

Хөрөнгийн орлогын баримтын огнооноос хойш тухайн хөрөнгө дээр өөр ажил гүйлгээ бүртгэсэн бол хөрөнгийн орлогын баримтыг шууд устгах боломжгүй.

Жишээлбэл:

байж болно.

Ийм тохиолдолд орлогын баримтыг устгах үед системээс холбогдох бүртгэлтэй холбоотой алдааны мэдээлэл гарна.

“The DELETE statement conflicted with the REFERENCE constraint "FK_AssetDetail_AssetKeyId". The conflict occurred in database "DemoRestaurantDb", table "fam.AssetDetail", column 'AssetKeyId'. The statement has been terminated.”

🚨 Анхаарах: Хөрөнгийн орлогын баримтыг устгах шаардлагатай бол тухайн хөрөнгөтэй холбоотой дараа дараагийн ажил гүйлгээг эхэлж устгана. Үүний дараа хөрөнгийн орлогын баримтыг устгах боломжтой.

🔎 Холбогдох гүйлгээг хэрхэн шалгах вэ?

Тухайн хөрөнгө дээр орлогын баримтаас хойш ямар ажил гүйлгээ хийгдсэнийг:

Тайлан → Үндсэн хөрөнгө → Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй

тайлангаас шалгана.

🔍 Хөрөнгийн кодоор шүүж, орлого авсан огнооноос хойших ажил гүйлгээнүүдийг шалгаарай.

✅ Бүртгэл хадгалахын өмнө шалгах

🎯 Гол зарчим

Хөрөнгө зөв сонгох → Эдийн дугаараар ялгах → Өртөг, зардлыг зөв бүрдүүлэх → Элэгдлийн тохиргоог зөв хийх → Хадгалах → Журнал, тайланг шалгах