Модулийн тухай - ХА

Шинэчилсэн:2026/09/13 Унших:10 мин 47 сек

🛒 Худалдан авалт модуль

📌 Модулийн тухай

Энэ модуль нь байгууллагын бараа, материал, бүтээгдэхүүн болон холбогдох худалдан авалтын бүхий л үйл явцыг бүртгэж, хянах зориулалттай.

Модулиар:

зэрэг бүртгэлийг хөтөлнө.

🎯 Гол зорилго: Ямар барааг, хэнээс, хэдийг, ямар үнээр, ямар нөхцлөөр худалдан авч байгаа болон бараа бодитоор хэзээ орж ирсэн, түүнтэй холбоотой зардал хэд болсон зэргийг нэг системд хянах.

🧭 Модультай ажиллах дараалал

Худалдан авалтын модульд заавал мөрдөх нэг хатуу дараалал байхгүй.

Бизнесийн процессоос хамаарч:

📝 Төлөвлөгөөт худалдан авалт

📋 Худалдан авалтын захиалга → 🛒 Худалдан авалт → 📦 Бараа материалын үлдэгдэл

🚚 Гадаад татан авалт

📋 Захиалга → 🚢 Тээвэрлэлт → 🚚 Татан авалт → 💰 Гааль/тээвэр/бусад зардал → 📦 Өртөг

🔄 Буцаалт

🛒 Худалдан авалт → ↩️ Худалдан авалтын буцаалт

гэх мэтээр ажиллаж болно.

💡 Хамгийн чухал нь системийн цонхны дараалал бус, танай байгууллагын бодит худалдан авалтын процесс болон дотоод журмыг дагаж бүртгэх явдал юм.

🎥 Бараа материал, худалдан авалт модулийн онлайн хичээл

Даянсофт - Бараа материал, худалдан авалт модулийн дэлгэрэнгүй сургалт.

📺 Бусад видео заавар

ЭНД дарж холбогдох видео заавруудтай танилцана уу.

📚 Модулийн үндсэн хэсгүүд

📋 1. Худалдан авалтын захиалга

Бараа материал → Худалдан авалт → Худалдан авалтын захиалга

Худалдан авахаар төлөвлөж буй барааг урьдчилан бүртгэж, захиалгыг хянахад ашиглана.

Тухайн захиалгаар:

зэргийг төлөвлөж болно.

➕ Боломжууд

🎯 Худалдан авалтын захиалга нь барааны бодит үлдэгдлийг өөрөө өөрчлөхгүй. Энэ нь худалдан авалтын хэрэгцээ болон төлөвлөгөөг бүртгэдэг.

👤 2. Нийлүүлэгчийн мэдээллийг урьдчилан тохируулах

Барааны кодын:

Бараа материал → Бараа код → Нийлүүлэгч

хэсэгт тухайн барааг хэнээс авдаг, ямар үнээр авдаг, ямар хэмжээгээр захиалдаг зэргийг тохируулж болно.

Үүнд:

зэрэг мэдээлэл багтана.

🚀 Давуу тал

Ингэж тохируулснаар:

Худалдан авалтын захиалга → Хулганы баруун товч → Худалдан авдаг татах

эсвэл

Худалдан авалт → Хулганы баруун товч → Худалдан авдаг татах

үед бараа, тоо, үнэ зэрэг мэдээллийг автоматаар татаж болно.

💡 Давтамжтай ижил бараа авдаг байгууллагад гар ажиллагааг эрс багасгана.

📊 3. Доод үлдэгдэлд тулгуурласан худалдан авалт

Барааны дансны тохиргоонд:

🔽 Доод үлдэгдэл

🔼 Дээд үлдэгдэл

тохируулсан бол бараа материалын үлдэгдлийг эдгээртэй харьцуулан захиалга төлөвлөж болно.

Жишээ:

Доод үлдэгдэл = 100 ш

Одоогийн үлдэгдэл = 60 ш

→ 🚨 Дахин захиалах шаардлагатай.

Ингэснээр:

📦 Бараа материал → Үлдэгдэл → 🔎 Доод үлдэгдлээс багассан → 📋 Худалдан авалтын захиалга

гэсэн процесс үүсгэж болно.

🧾 4. Худалдан авалтын нэхэмжлэх

Худалдан авалт → Худалдан авалт нэхэмжлэх

цонхонд нийлүүлэгчийн нэхэмжлэхтэй холбоотой мэдээллийг бүртгэж болно.

Нэхэмжлэх болон барааны бодит хүлээн авалтыг байгууллагын процессоос хамааран тусад нь эсвэл уялдуулж хөтөлж болно.

💡 Нэхэмжлэхийн бүртгэл болон бараа материалын бодит орлого хоёрын зорилгыг дотоод процессдоо тодорхой ялгаж тохируулах нь зүйтэй.

🛒 5. Худалдан авалт

Dayansoft ERP системийн цэс: Худалдан авалт → Худалдан авалт

Энэ цонхонд нийлүүлэгчээс бараа, материал, бүтээгдэхүүнийг худалдан авч, орлогод бүртгэнэ.

Үүнд:

зэрэг мэдээллийг бүртгэж болно.

🔢 Сериал болон дуусах хугацаатай худалдан авалт

Хэрэв бараа:

🔢 Сериал дугаартай

эсвэл

📅 Дуусах хугацаатай

бол эдгээр мэдээллийг худалдан авалтын баримтад бүртгэж болно.

Жишээ

💻 Laptop

Тоо = 3

Сериал:

эсвэл

🍫 Chocolate

гэж бүртгэж болно.

🎯 Ингэж орлого авах үед зөв бүртгэсэн сериал/дуусах хугацаа нь дараагийн зарлага, борлуулалтын үед үлдэгдэлтэйгээ уялдан сонгогдох боломжтой.

↩️ 6. Худалдан авалтын буцаалт

Худалдан авалт → Худалдан авалтын буцаалт

цонхоор нийлүүлэгчид бараа буцаах бүртгэлийг хийнэ.

Жишээ:

→ Худалдан авалтын буцаалт = 10 ш

⚠️ Анхаарах

Буцааж байгаа:

зэрэг мэдээлэл бодит буцаалттай таарч байх ёстой.

🚚 7. Татан авалт

Худалдан авалт → Татан авалт

цонх нь гадаадаас болон гаалиар дамжин бараа материал татан авахтай холбоотой бүртгэлд ашиглагдана.

Татан авалтаар:

зэргийг бүртгэж болно.

💰 Татан авалтын зардал хуваарилах

Татан авалтын бараанд гарсан зардлыг бараа тус бүрт хуваарилж, барааны өртөгт шингээж болно.

Хуваарилах арга:

💰 1. Нийт үнэ

Барааны нийт үнийн дүнд харьцуулан хуваарилна.

⚖️ 2. Нэгж жин × Тоо хэмжээ

Барааны жин болон тоо хэмжээнд үндэслэнэ.

📦 3. Нэгж жин × Савлагаа тоо

Савлагааны мэдээлэлд үндэслэнэ.

🔢 4. Тоо хэмжээ

Тоо хэмжээнд харьцуулан хуваарилна.

Мөн шаардлагатай бол:

✍️ Бараа тус бүр дээр гараас зардал оруулж болно.

🧾 Татан авалтын зардлын төрөл

Татан авалтын үед:

зардлыг хуваарилж болно.

🎯 Эдгээр зардал нь барааны эцсийн өртөгт нөлөөлөх тул зардлаа ямар зарчмаар бараанд шингээхийг байгууллагын нягтлан бодох бүртгэлийн бодлоготой уялдуулж шийднэ.

💱 Валютын худалдан авалт

Худалдан авалт болон татан авалтыг:

зэрэг валютын мэдээлэлтэй бүртгэж болно.

Татан авалтын үед:

Валют + Ханш + Төгрөгийн дүн

хоорондын уялдааг анхаарна.

🔄 Худалдан авалтаас бусад үйлдэл рүү

Зарим цонхоос дараагийн бүртгэл үүсгэх боломжтой.

Жишээ:

Худалдан авалтын захиалга

→ 🛒 Худалдан авалт

эсвэл

Худалдан авалтын захиалга

→ 🚚 Татан авалт

гэх мэт.

Ингэснээр өмнөх бүртгэлийг дахин шивэх шаардлага багасна.

📦 Худалдан авалт ба барааны үлдэгдэл

Худалдан авалтыг хадгалснаар бараа материалын орлого нэмэгдэнэ.

Жишээ:

📦 Өмнөх үлдэгдэл = 100 ш

🛒 Худалдан авалт = 50 ш

→ 📦 Үлдэгдэл = 150 ш

⚠️ Барааны зөв код, зөв данс, зөв огноо ашиглах нь үлдэгдлийг зөв хөтлөх үндэс.

🧮 Худалдан авалт ба өртөг

Худалдан авалтын баримтаар барааны:

зэрэг мэдээлэл бий болно.

Харин:

зэрэг зарлагын талын өртгийг дараа нь:

Бараа материал → Өртөг бодох

цонхоор тооцно.

🎯 Зөв худалдан авалтын өртөг → Зөв барааны дундаж өртөг → Зөв зарлагын өртөг

гэсэн уялдаатай.

🔎 Худалдан авалтын захиалгаас ирсэн бараа

Захиалсан бараа бодитоор бүрэн ирэхгүй тохиолдол байж болно.

Жишээ:

📋 Захиалга = 100 ш

📦 Бодитоор ирсэн = 80 ш

бол худалдан авалтад:

80 ш

бүртгэнэ.

💡 Захиалгын тоо болон бодит хүлээн авсан тоог заавал ижил болгох шаардлагагүй. Яг бодитоор хүлээн авсан хэмжээг бүртгэх нь чухал.

🔍 Худалдан авалтын гүйцэтгэл

Худалдан авалтын процессийг:

Захиалсан → Хүлээн авсан → Буцаасан → Үлдсэн

гэж хянах боломжтой.

Жишээ:

гэсэн байдлаар шинжилж болно.

📊 Худалдан авалтын тайлан

Модульд дараах үндсэн тайлангууд байна.

📦 Худалдан авалт бараагаар

Ямар бараа хэдийг, ямар үнээр авсныг харахад ашиглана.

👤 Худалдан авалт харилцагчаар

Нийлүүлэгч бүрээс хэдий хэмжээний худалдан авалт хийснийг харна.

📒 Худалдан авалтын дэвтэр

Худалдан авалтын баримтуудыг дэлгэрэнгүй жагсаалтаар хянана.

📊 Худалдан авалтын дэлгэрэнгүй

Тоо хэмжээ, үнэ, дүн, татвар зэрэг үзүүлэлтийг нарийвчлан шинжилнэ.

🚚 Татан авалтын задаргаа

Татан авалтад:

🛃 Гааль 🚚 Тээвэр 💸 Бусад зардал

хэрхэн хуваарилагдсан болохыг хянана.

🔎 Нэг барааны худалдан авалтын түүх

Тухайн барааны худалдан авалтын түүхийг шалгахдаа:

Бараа материал → Бараа код

цонхоос тухайн барааны:

📋 Гүйлгээ / Үлдэгдэл

мэдээллийг шалгаж болно.

Ингэснээр:

зэргийг мөшгөх боломжтой.

🔗 Drill down

Тайлан дээрх нэгтгэсэн дүнгээс тухайн ажил гүйлгээний бүртгэл рүү шууд шилжих боломжтой.

Жишээ:

📊 Нийлүүлэгчийн худалдан авалт = 125 сая

→ 🔎 Дүн дээр очих

→ 📋 Холбогдох баримтууд

→ 🧾 Худалдан авалтын эх бүртгэл

гэж шалгаж болно.

🎯 Энэ нь тайлангийн дүнг эх баримттай тулгахад маш хэрэгтэй.

🆕 Модульд сүүлд хийгдсэн шинэчлэлүүд

v11.3 (2026.3)

v11.2 (2026.2)

v10.9 (2025.9)

v10.8 (2025.8)

v10.6 (2025.6)

v10.3 (2025.3)

🔢 Сериал болон дуусах хугацааны бүртгэлтэй холбоотой боломжууд сайжирсан.

① 🏷️ Бараа кодын сериал

Бараа материал → Бараа код → Сериал

хэсэгт сериал урьдчилан бүртгэж, Сериал тохиргоог ашиглан зарлагын бүртгэлтэй уялдуулж болно.

② 🛒 Худалдан авалтаас

Худалдан авалт → Худалдан авалт

баримтад сериал болон дуусах хугацаа бүртгэж, дараа нь зарлага хийх үед үлдэгдэлтэй сериалуудаас сонгох боломжтой.

💡 Худалдан авалтын зөв практик

① 📋 Хэрэгцээг тодорхойлох

Юу, хэд хэрэгтэй вэ?

② 🔎 Үлдэгдлээ шалгах

Одоо хэд байна вэ?

③ 👤 Нийлүүлэгчээ сонгох

Хэнээс авах вэ?

④ 💰 Үнэ, нөхцөлөө шалгах

Ямар үнээр, ямар нөхцөлөөр авах вэ?

⑤ 📋 Захиалга үүсгэх

Шаардлагатай бол худалдан авалтын захиалга бүртгэнэ.

⑥ 🛒 Бодит худалдан авалтыг бүртгэх

Бодитоор авсан барааны тоо, үнэ, сериал, дуусах хугацааг оруулна.

⑦ 🧾 Баримтыг журналд холбох

Шаардлагатай үед санхүүгийн журнал үүсгэнэ.

⑧ 📦 Үлдэгдлийг шалгах

Бараа зөв дансанд зөв орсон эсэхийг шалгана.

⚠️ Худалдан авалтад түгээмэл гардаг алдаа

❌ Захиалгын тоогоор шууд худалдан авалт хийх

Бодитоор ирсэн тооноос өөрөөр бүртгэж болохгүй.

❌ Буруу барааны код

Ижил төстэй бараа код сонгосноор:

бүгд буруу болно.

❌ Буруу данс

Бараа буруу агуулах/салбарын дансанд орвол дараагийн хөдөлгөөнд алдаа гарна.

❌ Сериал, дуусах хугацааг орхих

Мөшгөх шаардлагатай бараанд дараа нь сериал сонгох боломжгүй болох нөхцөл үүсэж болно.

❌ Татан авалтын зардал буруу хуваарилах

Гааль, тээвэр, бусад зардлын хуваарилалт нь барааны өртөгт нөлөөлнө.

❌ Төлбөрийн нөхцөл буруу

Төлөх хугацаа, өглөгийн төлөвлөлтөд нөлөөлж болно.

📌 Худалдан авалттай холбоотой түгээмэл асуултууд

❓ Гаднаас авсан бараагаа гаалиар мэдүүлээгүй бол аль цонхонд бүртгэх вэ?

Барааны орлого бүртгэх:

цонхнуудаас аль нь танай байгууллагын бодит бүртгэлийн процесс болон тайлантай нийцэхийг байгууллага өөрөө шийднэ.

❓ Замд яваа бараагаа харж болох уу?

Болно.

Захиалгын бүртгэлээс эхлэн барааны мэдээллийг хянах боломжтой бөгөөд тухайн барааны үлдэгдэл болон захиалгатай холбоотой мэдээллийг барааны код болон холбогдох цонхуудаас шалгаж болно.

❓ Татан авалтад зардлыг бараа тус бүрээр гараас оруулж болох уу?

Болно.

Зардлын бөөн дүнгийн өмнөх сонголтыг болиулж, бараа тус бүр дээр гараас зардал хуваарилж болно.

❓ Нийлүүлэгчээр захиалгаа автомат үүсгэж болох уу?

Болно.

📦 Бараа материал → Бараа үлдэгдэл

болон

📋 Худалдан авалтын захиалга

цонхоос шаардлагатай барааг сонгон захиалга үүсгэх боломжтой.

❓ НХАТ-тай худалдан авалт хэрхэн бүртгэх вэ?

Худалдан авалт → Худалдан авалт цонхонд НХАТ-тай худалдан авалтын бүртгэлийг хийж болно.

💡 НХАТ-ийн данс болон татварын тохиргоо зөв хийгдсэн эсэхийг урьдчилан шалгана.

❓ Тээврийн зардлыг яаж хуваарилах вэ?

Татан авалт цонхноос:

зэрэг аргаар хуваарилж болно.

Мөн шаардлагатай тохиолдолд:

✍️ Бараа тус бүрээр гараас оруулах

боломжтой.

✅ Худалдан авалтын checklist

📋 Захиалга

🛒 Худалдан авалт

🚚 Татан авалт

↩️ Буцаалт

📊 Хяналт

🎯 Гол зарчим

📋 Хэрэгцээ → 🔎 Үлдэгдэл → 👤 Нийлүүлэгч → 📝 Захиалга → 🛒 Худалдан авалт → 📦 Хүлээн авалт → 💰 Өртөг → 📊 Хяналт

⭐ Санамж

Худалдан авалт модуль нь зөвхөн “бараа авсан” гэж бүртгэхээс илүү өргөн хэрэглээтэй. Худалдан авалтын хэрэгцээ, нийлүүлэгч, үнэ, төлбөрийн нөхцөл, бодит хүлээн авалт, гадаад татан авалтын зардал, сериал/дуусах хугацаа болон дараагийн барааны өртөг хүртэлх бүх мэдээллийг уялдуулан хөтлөх нь модулийн гол үнэ цэнэ юм.