Өртөг бодох

Шинэчилсэн:2026/09/10 Унших:8 мин 16 сек

🧮 Бараа материалын өртөг бодох

Dayansoft ERP системийн цэс: Бараа материал → Өртөг бодох

📌 Цонхны зориулалт

Энэ цонхонд:

зэрэгт зарлагын өртөг тооцно.

Dayansoft ERP системд бараа материалын зарлага бүртгэх үед өртгийг шууд автоматаар боддоггүй. Хэрэглэгч Бараа материал → Өртөг бодох цонхоор шаардлагатай хугацаагаар өртөг бодуулсны дараа дараах зарлагын баримтуудын өртөг тооцогдоно.

🎯 Гол зарчим: Орлогын баримтад өртгийг тухайн баримт дээр гараар оруулдаг бол зарлагын баримтын өртгийг Өртөг бодох үйлдлээр систем тооцно.

⚙️ Яагаад зарлагын үед өртгийг автоматаар боддоггүй вэ?

Бараа материалын баримтыг:

➕ шинээр үүсгэх ✏️ засах 🗑️ устгах 🔄 буцаах

зэрэг үйлдэл хийх бүрд систем цаанаа өртөг дахин тооцоолдог байхаар зохион байгуулж болно.

Гэхдээ бодит ажиллагаанд:

тохиолдол байнга гардаг.

Ийм бүртгэл бүрийн дараа бүх өртгийг автоматаар дахин тооцоолох нь:

💻 Системийн нөөц ⚡ Гүйцэтгэл ⏱️ Ажиллах хугацаа

зэрэгт шаардлагагүй ачаалал үүсгэнэ.

💡 Тиймээс өртгийг шаардлагатай хугацаагаар нэг дор тооцож, тайлан харах болон хаалтын үед зөв өртгийг бодуулах нь илүү үр ашигтай шийдэл юм.

📅 Өртөг бодох хугацаа

Эхлэх огноо → Дуусах огноо

талбарт өртөг тооцох хугацаагаа оруулна.

Жишээ:

📅 2026.01.01 → 2026.01.31

гэж оруулаад:

Өртөг бодуулах

товч дарна.

Өртгийг дурын хугацаагаар бодох боломжтой.

💡 Байгууллагын үйл ажиллагаанаас хамаарч

бодуулж болно.

🎯 Өдөр тутам ашиг, ашгийн маржин харах шаардлагатай бизнес өдөр бүр өртөг бодуулж болох бол тайлант үеэр тайлан гаргадаг байгууллага сар, улирлаар бодуулахад тохиромжтой.

📊 Өртгийн арга

Одоогоор Dayansoft ERP системд:

⚖️ Жинлэсэн дундаж

аргаар өртөг бодно.

⚠️ FIFO, LIFO зэрэг аргаар өртөг бодох боломжгүй.

⚖️ Жинлэсэн дундаж өртөг гэж юу вэ?

Жинлэсэн дундаж арга нь бараа материалын зарлага гарахаас өмнөх үеийн:

📦 Тоо хэмжээ

ба

💰 Өртөг

дээр үндэслэн тухайн үеийн нэгжийн дундаж өртгийг тооцох арга юм.

Ерөнхий ойлголтоор:

🧮 Нэгжийн дундаж өртөг = Нийт өртөг ÷ Нийт тоо хэмжээ

гэсэн зарчимд тулгуурлана.

Жишээ:

📦 100 ш × 1,000₮ = 100,000₮ 📦 50 ш × 1,200₮ = 60,000₮

Нийт:

150 ш

160,000₮

→ Дундаж нэгж өртөг:

160,000 ÷ 150 = 1,066.67₮

гэж тооцогдоно.

💡 Системийн бодит тооцоолол нь тухайн хугацааны орлого, зарлага болон дансны хөдөлгөөнөөс хамаарч хийгдэнэ.

💳 Нэмэлт сонголт

Бараа материал → Өртөг бодох → Нэмэлт сонголт

хэсэгт:

💳 Бараа данс

Өртөг бодох бараа материалын дансыг сонгоно.

Хэрэв тодорхой данс сонговол зөвхөн тухайн сонгосон дансны бараануудын өртөг бодогдоно.

💡 Олон агуулах, салбартай байгууллага өртгийг дансаар ялган бодож болно. ⚠️Гэхдээ данс хооронд хөдөлгөөн хийгддэг учраас зөвхөн нэг данс сонгож өртөг бодуулах нь зохимжгүй. Зайлшгүй тохиолдолд сонгож бодохыг зөвлөж байна.

▶️ Өртөг бодох үндсэн дараалал

⚠️ Өртөг бодохоос өмнө шалгах зүйлс

Өртөг бодох хугацаанд бүх бараа материалын баримтыг бүрэн бүртгэсэн байх шаардлагатай.

Үүнд:

📥 Эхний үлдэгдэл 📥 Худалдан авалт 📥 Татан авалт 📥 Дотоод орлого 📤 Дотоод зарлага 🔄 Дотоод хөдөлгөөн 🛒 Борлуулалт 🛒 Борлуулалтын буцаалт ↩️ Худалдан авалтын буцаалт 📥 Үйлдвэрлэлээс орлого

зэрэг хамаарна.

Мөн шаардлагатай баримтууд журналд холбогдсон байх ёстой.

🚨 Журналд холбогдоогүй баримтын өртөг бодогдож, дүн тавигдахгүй байж болно.

📥 Орлогын өртөг ба 📤 зарлагын өртгийн ялгаа

Энэ ялгааг зөв ойлгох хэрэгтэй.

📥 Орлогын баримт

Худалдан авалт, дотоод орлого, татан авалт зэрэг баримтад тухайн барааны өртөг/үнэ бүртгэгдэнэ.

📤 Зарлагын баримт

Дотоод зарлага, борлуулалт, дотоод хөдөлгөөн зэрэгт систем тухайн үеийн үлдэгдэл болон орлогын мэдээлэлд үндэслэн өртгийг тооцно.

🎯 Өөрөөр хэлбэл орлогын өртгийг зөв бүртгэх → зарлагын өртгийг зөв тооцох гэсэн уялдаатай.

🔄 Өртгийг хугацааны дарааллаар бодох

Өртгийг зөвхөн хугацаа сонгоод дурын дарааллаар бодох биш, логик дарааллаар бодуулна.

✅ Зөв

1-р сар → 2-р сар → 3-р сар → 4-р сар

❌ Зөв биш

3-р сар → 1-р сар

эсвэл

6-р сар → 2-р сар → 4-р сар

гэх мэтээр өмнөх хугацааны өртгийг алгасах.

🚨 Өртөг нь өмнөх үлдэгдэл, орлого, зарлагын хөдөлгөөнтэй уялддаг тул хугацааны дарааллыг баримтлах нь маш чухал.

🧮 Жишээ — Сарын өртөг бодох

📅 1-р сар

01.01 → 01.31

🧮 Бодох

📅 2-р сар

02.01 → 02.28

🧮 Бодох

📅 3-р сар

03.01 → 03.31

🧮 Бодох

💡 Ингэснээр өмнөх сарын эцсийн үлдэгдэл дараагийн сарын эхний үлдэгдэлтэй зөв уялдана.

🔴 Хасах үлдэгдэлтэй үед өртөг бодох

Хэрэв бараа материалын үлдэгдэл хасах болсон бол систем:

“Хасах үлдэгдэлтэй бараа байна !!!”

гэсэн анхааруулга өгч, өртөг бодох боломжгүй болгоно.

Яагаад хасах үлдэгдэл үүсдэг вэ?

Дараах шалтгаануудын нэг эсвэл хэд хэдэн шалтгаан байж болно.

🎯 Энгийнээр хэлбэл авсан хэмжээнээсээ илүү гаргасан үед л хасах үлдэгдэл үүсэх боломжтой.

🔎 Хасах үлдэгдэлтэй барааг олох

Хасах үлдэгдэлтэй болсон баримтуудыг:

Тайлан → Бараа материал → Бараа материалын үлдэгдэл баримтаар

тайлангаар шалгаж болно.

Хугацаагаа сонгоод:

“Хасах үлдэгдэлтэй барааг харах бол тэмдэглэ”

сонголтыг идэвхжүүлэн харна.

Мөн өртөг бодох цонхонд хасах үлдэгдэлтэй болсон барааны жагсаалт гарч, тухайн мөрөн дээр:

🖱️ 2 удаа дарах

хэлбэрээр баримтын цонх руу шилжиж болно.

🛠️ Хасах үлдэгдлийг засах дараалал

⚠️ Хасах үлдэгдлийг зүгээр нэг нэмэлт орлогоор нөхөхөөс өмнө яагаад хасах болсон шалтгааныг олж засах нь хамгийн зөв. ⚠️ Өдөр тутамд үүссэн хасах үлдэгдлийг арилгахгүйгээр барааны өртөг бодуулах боломжгүй!

👨‍🍳 Орц нормоос шалтгаалсан хасах үлдэгдэл

Үйлчилгээ, үйлдвэрлэлийн байгууллагад:

🍽️ Борлуулалт → 📐 Стандарт орц → 📤 Түүхий эдийн зарлага

гэсэн уялдаатай.

Орц норм буруу тохируулсан бол:

📐 Стандарт зарлага > 📦 Бодит үлдэгдэл

болох боломжтой.

Ийм үед:

Үйлдвэрлэл → Стандарт орц

тохиргоог шалгаж, шаардлагатай бол засварлана.

Дараа нь буруу үүссэн зарлагыг засварлаж, өртгийг дахин бодно.

🔄 Өртгийг дахин бодох

Өртөг бодуулсны дараа тухайн хугацаанд баримт:

➕ нэмэгдсэн ✏️ засагдсан 🗑️ устсан 📥 орлого нэмэгдсэн

бол өмнөх өртөг хүчингүй болох нөхцөл үүсч болно.

Ийм үед тухайн хугацааны өртгийг дахин бодуулах шаардлагатай.

💡 Ялангуяа өмнөх өртөг бодуулснаас хойш худалдан авалт, зарлага, хөдөлгөөн засагдсан бол өртгөө дахин шалгана.

📋 Өртөг бодсон түүх

Өртөг амжилттай бодсон үед өртөг бодсон түүх үүснэ.

Түүхээс:

👤 Хэн 📅 Хэзээ ⏱️ Ямар хугацааны хооронд 🧮 Өртөг бодсон

зэргийг хянах боломжтой.

⚠️ Өртөг бодсон түүхийг устгах шаардлагагүй бөгөөд устгах боломжгүй. Энэ нь өртөг хэзээ, ямар хугацаагаар бодогдсоны лог юм. ⚠️ Өртөг өөрчлөгдсөн үед дахин өртгөө бодуулахад л болно. Өмнө бодуулсан түүх мэдээлэл нь зөвхөн лог түүх мэдээлэл бөгөөд шинээр бодогсон өртөгт нөлөөлөхгүй.

🔄 Өртөг бодуулсны дараа баримтаа нээсэн бол

Зарлагын баримтыг өртөг бодуулахаас өмнө нээсэн байж болно.

Өртөг бодсоны дараа тухайн баримтын цонхонд хуучин мэдээлэл харагдвал:

🔄 Сэргээх

товч дарж өртгийг шинэчилж харна.

💰 Дотоод хөдөлгөөний өртөг

Дотоод хөдөлгөөн нь:

📤 Нэг дансны зарлага

*

📥 Нөгөө дансны орлого

гэсэн 2 талтай.

Тиймээс олон данстай байгууллага, их хэмжээний хөдөлгөөнтэй үед өртөг тооцоолол илүү нарийн болдог.

Жишээ:

Агуулах → Салбар

байхад агуулахын зарлагын өртөг болон салбарын орлогын өртөг хоорондоо уялдана.

🔢 Өртгийн оронгийн нарийвчлал

Бараа материалын баримтад:

💰 Өртөг

-ийг 2 орноос илүү нарийвчлалтай хадгалах шаардлага гарч болно.

Жишээ:

1,066.666667₮

гэх мэт.

Харин санхүүгийн журналын дансны түвшинд:

2 орны бутархай

хэрэглэгдэх нөхцөл үүсдэг.

Үүнээс шалтгаалан:

📦 Барааны баримтын түвшний өртөг

ба

💳 Санхүүгийн дансны дүн

хооронд бага хэмжээний бутархайн зөрүү үүсэх боломжтой.

⚠️ Ялангуяа олон данс хооронд их хэмжээний дотоод хөдөлгөөнтэй байгууллагад ийм нарийвчлалын асуудал илүү мэдрэгдэж болно.

📊 Өртгийн зөрүүний практик асуудал

Барааны баримтыг 6, 8 хүртэл орны нарийвчлалтай хадгалж байхад санхүүгийн журналын дүн 2 орны нарийвчлалтай байж болно.

Үүний үр дүнд:

📦 Баримтын түвшинд = бага хэмжээний бутархай үлдэгдэл

💳 Дансны түвшинд = 0

гэсэн нөхцөл үүсэх боломжтой.

💡 Ийм зөрүү илэрвэл эхлээд өртгийг зөв хугацааны дарааллаар дахин шалгаж, бодуулах нь зүйтэй.

⚠️ Маш чухал анхааруулга

🚨 1. Өртөг бодуулаагүй бол зарлагын өртөг харагдахгүй

Тайлан болон ашиг, алдагдлын үзүүлэлт зөв гарахын тулд тухайн хугацааны өртгийг бодуулсан байна.

🚨 2. Хасах үлдэгдэлтэй үед өртөг бодохгүй

Эхлээд хасах үлдэгдлийн шалтгааныг олж арилгана.

🚨 3. Журналд холбогдоогүй баримт

Шаардлагатай баримтыг журналд холбосон эсэхийг шалгана.

🚨 4. Өртгийг дурын дарааллаар бодохгүй

Өмнөх хугацааг алгасахгүй.

🚨 5. Баримт зассаны дараа дахин бодож болно

Өртөг аль хэдийн бодсон хугацаанд хөдөлгөөн өөрчлөгдвөл тухайн хугацааны өртгийг дахин бодно.

💡 Өртөг зөв бодох практик процесс

🌙 Сарын хаалтын үед

🎯 Энэ дарааллыг байгууллагын сарын хаалтын checklist болгон ашиглаж болно.

✅ Өртөг бодох checklist

🎯 Гол зарчим

📥 Зөв орлого → 📦 Зөв үлдэгдэл → 📤 Зөв зарлага → 🔴 Хасах үлдэгдэлгүй → 🧮 Өртөг бодох → 📊 Зөв ашиг

⭐ Санамж

Бараа материалын өртөг бодох нь зүгээр нэг “Бодох” товч дарах үйлдэл биш. Өмнөх бүртгэлүүд зөв, хугацаа дараалсан, хасах үлдэгдэлгүй, шаардлагатай баримтууд журналд холбогдсон үед өртөг бодвол барааны өртөг, борлуулалтын ашиг болон санхүүгийн тайлангийн мэдээлэл илүү зөв гарна.

🔔 Тусгай санамж: Өртөг бодох цонхонд “Хасах үлдэгдэлтэй бараа байна” гэсэн анхааруулга гарвал шууд өртөг бодох гэж оролдохгүй. Эхлээд хасах үлдэгдлийн шалтгааныг олж засварлаад, дараа нь өртгийг бодуулна.