ХХОАТ тооцоолол, тайлан

Шинэчилсэн:2026/08/05 Унших:6 мин 20 сек

ХХОАТ болон ХХОАТ-ын хөнгөлөлт

ХХОАТ болон ХХОАТ-ын хөнгөлөлт буруу, зөрүүтэй тооцогдож байна гэсэн асуулт хэрэглэгчдээс түгээмэл ирдэг.

Ийм үед зөвхөн “ХХОАТ-ын дүн буруу байна” гэж шалгахын оронд дараах дарааллаар тооцооллыг шалгах нь хамгийн зөв.

НДШ хассан орлого → ХХОАТ ногдуулах орлого → ХХОАТ → ХХОАТ-ын хөнгөлөлт → гарах ХХОАТ

Анхаарах: ХХОАТ-ын хувь хэмжээ, хөнгөлөлтийн нөхцөл нь хууль тогтоомжид үндэслэнэ. Доорх Dayansoft ERP-ийн тохиргоог ашиглахаас өмнө тухайн үеийн мөрдөж буй хууль, журмыг шалгана уу.

1. ХХОАТ яагаад зөрүүтэй харагддаг вэ?

Хэрэглэгчдийн хамгийн түгээмэл гаргадаг алдаа нь:

  1. ХХОАТ тооцох орлогыг буруу ойлгох
  2. НДШ хасахаас өмнөх цалингаас ХХОАТ тооцсон гэж үзэх
  3. Жилийн орлогод хамаарах шаталсан татварын хувь хэмжээг буруу тооцох
  4. ХХОАТ-ын хөнгөлөлтийг татвар ногдох орлогоос хасаж байна гэж ойлгох
  5. ХХОАТ тооцохгүй болон хөнгөлөлт тооцохгүй тохиргоог хооронд нь андуурах
  6. Сар бүрийн хөнгөлөлт болон жилийн эцсийн тооцооллыг хооронд нь харьцуулахдаа зөрүүг тооцохгүй байх
  7. Гараас нэмэх, хасах тохируулгуудыг шалгалгүй орхих

Иймээс ХХОАТ-ыг шалгахдаа эхлээд ХХОАТ тооцох орлого, дараа нь ногдуулсан татвар, эцэст нь хөнгөлөлт гэсэн дарааллаар шалгана.

2. Алдаа №1 — ХХОАТ тооцох орлогыг буруу ойлгох

ХХОАТ-ын тооцооллыг шалгахдаа НДШ хассан эсэхийг эхлээд шалгана.

Өөрөөр хэлбэл:

Нийт цалин → НДШ хасах → ХХОАТ тооцох орлого → ХХОАТ тооцох → ХХОАТ-ын хөнгөлөлт тооцох

Иймд нийт цалин дээр шууд ХХОАТ-ын хувь үржүүлэх байдлаар тооцоолж болохгүй.

Доорх зурагт шатлал тус бүрээр НДШ болон ХХОАТ-ын тооцооллыг харуулсан болно.

HHOATcalc

HHOATDiscount

Шалгах зүйл: ХХОАТ-ын дүнг шалгахын өмнө тухайн ажилтны НДШ, ХХОАТ тооцох цалин, ХХОАТ Т, ХХОАТ хөнгөлөлт (Т) зэрэг үзүүлэлтүүдийг дарааллаар нь шалгаарай.

3. Алдаа №2 — Орлогын шаталсан татварын тооцооллыг буруу хийх

ХХОАТ-ын жилийн орлогоос хамаарсан шатлалын тооцооллыг нэг л хувь хэмжээгээр бүх орлогод үржүүлж тооцохгүй.

Одоогийн хуулийн 21.1-д тухайн жилийн албан татвар ногдуулах орлогын хэмжээнээс хамаарч дараах байдлаар шаталсан байдлаар тооцно:

Жилийн албан татвар ногдуулах орлого Албан татвар
0–120,000,000 ₮ 120 сая хүртэлх орлогод 10%
120,000,001–180,000,000 ₮ 12,000,000 ₮ + 120 саяас давсан хэсэгт 15%
180,000,000 ₮-с дээш 21,000,000 ₮ + 180 саяас давсан хэсэгт 20%

Энэ нь жилийн орлогын шатлал тул орлого шатлалын босгыг давсан тохиолдолд бүх орлогод дараагийн өндөр хувийг шууд үржүүлэхгүй. Тухайн босго хүртэлх татварыг суурь дүнгээр авч, зөвхөн давсан хэсэгт дараагийн хувийг хэрэглэнэ. ([Legal Info][1])

Жишээ:

Жилийн албан татвар ногдуулах орлого = 150,000,000 ₮ гэж үзвэл:

12,000,000 + (150,000,000 − 120,000,000) × 15%

гэж тооцно.

⚠️ Анхаарах: Жилийн орлогын шатлалтай тооцооллыг сарын цалин дээр шууд ижил аргаар хэрэглэхгүй. Тухайн үеийн тайлагналын болон суутгалын журмыг харгалзан үзнэ.

HHOATAdd

Жишээ тооцооллыг дараах зургаас харна уу.

HHOAT2023

4. ХХОАТ-ын хөнгөлөлт

Хуулийн 23.1-д хөдөлмөр эрхлэлтийн орлогод ногдох жилийн ХХОАТ-д орлогын хэмжээнээс хамаарсан хөнгөлөлт үзүүлэхээр заасан бөгөөд хөнгөлөлтийг сар бүр тэнцүү хуваан эдлүүлэх зохицуулалттай. ([Legal Info][2])

Иймээс:

ХХОАТ тооцох орлого → Ногдох ХХОАТ → ХХОАТ-ын хөнгөлөлт → Эцсийн ХХОАТ

гэсэн дарааллаар ойлгоно.

ХХОАТ-ын хөнгөлөлтийг ХХОАТ тооцох орлогоос хасаж байгаа биш, ногдсон ХХОАТ-аас хөнгөлж байгаа гэдгийг анхаарна уу.

5. Dayansoft ERP дээр ХХОАТ тооцохгүй болгох

Зарим тохиолдолд тухайн ажилтанд ХХОАТ тооцохгүй байх шаардлага гарч болно.

Үүнийг тохируулахдаа:

  1. Цалин → Цалин бодолт цонх руу орно.
  2. Баруун гар талд байрлах Багана тохируулах товч дарна.
  3. Хайлтад ХХОАТ гэж бичнэ.
  4. ХХОАТ тооцохгүй бол 0 утгыг өөрчилнө үү! - F174 баганыг сонгож харагдуулна.
  5. ХХОАТ тооцохгүй ажилтны тухайн баганын утгыг 1 болгоно.
  6. ХХОАТ Т баганын утга 0 болсон эсэхийг шалгана.

SalaryHHOATConf1

⚠️ Анхаарах: Энэ тохиргоо нь тухайн ажилтанд ХХОАТ тооцохгүй болгох зориулалттай. Жишээ нь, Даатгуулагчийн төрөл 70 кодтой ажилтан дээр гэх мэт. Хууль, журмын үндэслэлгүйгээр ажилтны ХХОАТ-ыг дур мэдэн 0 болгохгүй.

6. ХХОАТ тооцох цалинд гараас нэмэх, хасах

Шаардлагатай тохиолдолд ХХОАТ тооцох цалинд гараас нэмэх, хасах тохируулга хийж болно.

ХХОАТ тооцох цалин гараас нэмэх, хасах тохируулга - F283

баганад нэмэх эсвэл хасах дүн оруулснаар:

ХХОАТ тооцох нийт цалин (Т) - F284

үзүүлэлтэд нөлөөлнө.

Анхаарах: Энэ тохируулгыг зөвхөн тухайн тооцоололд нэмэх, хасах шаардлага байгаа үед ашиглана. Тохируулга хийсний дараа ХХОАТ тооцох нийт цалин (Т) болон эцсийн ХХОАТ-ын дүнг заавал шалгана.

7. ХХОАТ-ын хөнгөлөлт тооцохгүй болгох

Тухайн ажилтанд ХХОАТ-ын хөнгөлөлт тооцохгүй байх шаардлагатай бол:

ХХОАТ хөнгөлөлт тооцохгүй бол 0 утгыг өөрчилнө үү! - F178

баганын утгыг 0-ээс ялгаатай утгаар тохируулна.

⚠️ ХХОАТ тооцохгүй болон ХХОАТ-ын хөнгөлөлт тооцохгүй гэдэг нь хоёр өөр тохиргоо юм.

8. ХХОАТ-ын хөнгөлөлтийн зөрүүг гараас тохируулах

ХХОАТ-ын хөнгөлөлтийг сар бүр тооцоод жилийн эцсийн нийт орлогоор дахин тооцоход зөрүү үүсэх нөхцөл байж болно.

Ийм үед:

ХХОАТ хөнгөлөлт гараас нэмэх, хасах тохируулга - F180

баганад хөнгөлөлтийг нэмэх, хасах дүн оруулж,

ХХОАТ хөнгөлөлт (Т) - F181

үзүүлэлтээр эцсийн тооцооллыг шалгана.

Анхаарах: Гараас тохируулга хийхээс өмнө зөрүү ямар шалтгаанаар үүссэнийг эхлээд тодорхойлно. ХХОАТ-н хөнгөлөлтийг сар бүр тооцоод жилийн эцэст нийт цалингаас ХХОАТ-н хөнгөлөлтийг тооцоход зөрүү гарч болно. ХХОАТ-н хөнгөлөлтийн зөрүүг “ХХОАТ хөнгөлөлт гараас нэмэх, хасах тохируулга - F180” багананд хөнгөлөлтийг нэмэх, хасах утгатай дүн оруулж болно.

9. ХХОАТ-ын дүнг гараас нэмэх, хасах

Шаардлагатай тохиолдолд:

ХХОАТ гараас нэмэх, хасах тохируулга - F183

баганад дүн оруулж, тухайн ажилтны ХХОАТ-ын дүнг нэмэгдүүлэх эсвэл бууруулах боломжтой.

Гараас тохируулга хийсэн бол:

Тохируулсан дүн → ХХОАТ хөнгөлөлт → Эцсийн ХХОАТ

гэсэн дарааллаар дахин шалгана.

Жишээлбэл, Сарын ХХОАТ тооцох цалин нь 10 саяаас их цалинтай ажилтан дээр шаталсан хувиар тооцоолол хийгддэг. Хэрвээ ХХОАТ тооцох цалингаас шууд 10 хувиар тооцох бол зөрүү дүнг “ХХОАТ гараас нэмэх, хасах тохируулга - F183” баганад шууд ХХОАТ-г нэмэх, хасах утгаар ихэсгэж, багасгах боломжтой.

10. ХХОАТ зөрүүтэй үед шалгах дараалал

Хэрэглэгчээс “ХХОАТ буруу бодогдлоо” гэсэн асуулт ирсэн тохиолдолд дараах дарааллаар шалгахыг зөвлөж байна.

Алхам 1. Нийт цалинг шалгах

Ажилтны нийт цалин болон нэмэгдэл, суутгал зөв эсэхийг шалгана.

Алхам 2. НДШ-ийг шалгах

НДШ зөв бодогдсон эсэхийг шалгана.

Алхам 3. ХХОАТ тооцох цалинг шалгах

ХХОАТ тооцох нийт цалин (Т) - F284 утгыг шалгана.

Алхам 4. ХХОАТ тооцохгүй тохиргоог шалгах

F174 баганын утга өөрчлөгдсөн эсэхийг шалгана.

Алхам 5. ХХОАТ-ын хөнгөлөлтийг шалгах

ХХОАТ хөнгөлөлт (Т) - F181 дүнг шалгана.

Алхам 6. Хөнгөлөлт тооцохгүй тохиргоог шалгах

F178 баганын утгыг шалгана.

Алхам 7. Гараас хийсэн тохируулгыг шалгах

Дараах багануудад утга орсон эсэхийг шалгана.

Алхам 8. Эцсийн дүнг шалгах

Дээрх тохиргоонууд зөв болсны дараа эцсийн ХХОАТ-ын дүнг шалгана.

11. ХХОАТ тайлан гаргах

Цалин бодолт хийсний дараа ХХОАТ-ын мэдээг экспортлон татварын системд импортлох боломжтой.

Алхам 1. ХХОАТ мэдээ экспортлох

Цалин → Цалин бодолт → ХХОАТ мэдээ

цонх руу орно.

Экспорт товч дарж ХХОАТ мэдээг экспортолно.

SalaryExportHHOAT

Алхам 2. ETAX системд импортлох

Татварын системийн холбогдох ХХОАТ мэдээний хэсэгт орж Мэдээ импортлох үйлдлийг сонгоно.

Дараа нь:

  1. Файл сонгох
  2. Dayansoft ERP-ээс экспортолсон файлаа сонгох
  3. Хуулах
  4. Мэдээ амжилттай импортлогдсон эсэхийг шалгах

дарааллаар ажиллана.

Анхаарах: ETAX системийн цэс, нэршил, импортын шаардлага өөрчлөгдөж болох тул тухайн үед харагдаж байгаа татварын системийн зааврыг давхар баримтална.

12. ХХОАТ шалгах Checklist

ХХОАТ-ын дүнг баталгаажуулахын өмнө:

Хамгийн чухал ойлголт

ХХОАТ зөрүүтэй байна гэж үзэхээсээ өмнө дараах 4 үзүүлэлтийг дарааллаар нь шалгаарай:

① НДШ → ② ХХОАТ тооцох нийт цалин → ③ Ногдох ХХОАТ → ④ ХХОАТ-ын хөнгөлөлт

Анхаарах зүйл: