Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт
Шинэчилсэн:2026/09/03 Унших:4 мин 24 сек
💸 Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт
Dayansoft ERP системийн цэс: Мөнгөн хөрөнгө → Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт
Мөнгөн хөрөнгө буюу мөнгө, түүнтэй адилтгах хөрөнгийн дансаар ажил гүйлгээ бүртгэх үед тухайн гүйлгээг Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн аль үзүүлэлтэд харуулахыг тодорхойлох шаардлагатай. Системийг суурилуулах үед Мөнгөн хөрөнгө → Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт цонхонд Сангийн яамны баталсан маягтад ашиглагддаг мөнгөн гүйлгээний үндсэн үзүүлэлтүүд автоматаар бүртгэгдсэн байна.
Байгууллага өөрийн үйл ажиллагааны онцлогоос хамааран нэмэлт үзүүлэлтээр дэлгэрэнгүй тайлан харах шаардлагатай бол шинэ үзүүлэлт нэмэх боломжтой.

Dayansoft ERP систем нь хэрэглэгчийн ажил гүйлгээ бүртгэх үед сонгосон Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт-д үндэслэн:
- 📊 Мөнгөн гүйлгээний тайлан
- 💰 Мөнгөн хөрөнгийн орлого, зарлага
- 🔄 Дебет, кредит гүйлгээний цэвэр дүн
зэрэг мэдээллийг тооцоолж харуулна.
💡 Чухал: Мөнгөн гүйлгээний тайлан буруу гарч байгаа тохиолдолд тухайн ажил гүйлгээнд мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийг буруу сонгосон эсэхийг шалгана уу.
➕ Мөнгөн гүйлгээний шинэ үзүүлэлт нэмэх
Шинэ үзүүлэлт бүртгэхдээ жагсаалтаас Шинэ (Ctrl+Insert) товч дарна.
Дараах мэдээллийг бөглөнө:
| Талбар | Тайлбар |
|---|---|
| 🔢 Код | Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийн код оруулна. Харьяалах үндсэн бүлгийн кодыг агуулсан байдлаар кодлох нь тохиромжтой. |
| 📝 Нэр | Үзүүлэлтийн нэрийг оруулна. |
| 🌳 Харьяа | Шинээр үүсгэж буй үзүүлэлтийн харьяалах үндсэн үзүүлэлтийг сонгоно. Жишээ: Бусад мөнгөн зарлага. |
| 📅 Өмнөх оны дүн | Өмнөх оны тайлангийн тухайн үзүүлэлтийн дүнг оруулна. Систем ашиглаж эхэлсэн эхний жилд энэ дүн нь Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн Өмнөх оны дүн баганад харагдана. Дараагийн жилүүдэд өмнөх жилийн дүнг систем автоматаар тооцоолно. |
| 🏷️ Ангилал | Тухайн үзүүлэлтийн ангиллыг харуулна. Гараас өөрчлөх боломжгүй. |
| 🖥️ Систем | Системээс урьдчилан тодорхойлсон үндсэн үзүүлэлт эсэхийг харуулна. Хэрэглэгчийн шинээр нэмсэн үзүүлэлт дээр сонгогдоогүй байна. |
⚠️ Системийн үндсэн үзүүлэлтийг өөрчлөх
Сангийн яамны маягтад суурилсан, системээс урьдчилан тодорхойлсон үзүүлэлтийг засах болон устгах боломжгүй.
Устгахыг оролдсон тохиолдолд:
⚠️ "Системээс тодорхойлсон үзүүлэлт тул устгах боломжгүй!"
гэсэн анхааруулга гарна.
⚙️ Мөнгөн гүйлгээний Default үзүүлэлт тохируулах
Санхүү бүртгэл → Данс код цонхонд Мөнгөн гүйлгээ Default гэсэн багана байдаг.
Энд тухайн дансаар ажил гүйлгээ бүртгэх үед автоматаар сонгогдох мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт-ийг тохируулж болно.
🔧 Тохируулах дараалал
- Санхүү бүртгэл → Данс код цонх руу орно.
- 💰 Мөнгөн хөрөнгийн дансаа сонгоно.
- Мөнгөн гүйлгээ Default баганад тохирох үзүүлэлтийг сонгоно.
- 💾 Хадгалах товч дарна.
Ингэснээр тухайн дансаар журнал бичилт хийх үед тохируулсан мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт автоматаар бөглөгдөнө.

💡 Автоматаар бөглөгдсөн үзүүлэлтийг шаардлагатай тохиолдолд ажил гүйлгээ бүртгэх үед гараас өөрчилж сонгох боломжтой.
🎯 Яагаад мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт хэрэгтэй вэ?
Нэг харилцах данснаас мөнгө гарсан боловч тухайн мөнгө өөр өөр зориулалттай байж болно.
Жишээ
Байгууллагын харилцах данснаас нийт 1,000,000₮ гарсан гэж үзье.
- 🧾 200,000₮ — Бараа үйлчилгээний төлбөр
- 👤 300,000₮ — Ажилтанд олгосон мөнгө
- 🏦 100,000₮ — Банкны үйлчилгээний шимтгэл
- 📦 400,000₮ — Бусад үйл ажиллагааны зардал
Нийт зарлага нь 1,000,000₮ боловч мөнгөн гүйлгээний тайланд эдгээрийг зориулалтаар нь тус тусад нь харуулах шаардлагатай.
Тиймээс мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийг зөв сонгох нь тайлангийн үнэн зөв байдалд шууд нөлөөлнө.
📊 Мөнгөн гүйлгээний тайлантай холбоо
Ажил гүйлгээ бүртгэх үед сонгосон мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтээр:
Ажил гүйлгээ → Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт → Мөнгөн гүйлгээний тайлан
гэсэн уялдаагаар тайлан боловсруулагдана.
⚠️ Мөнгөн гүйлгээний тайлан буруу гарвал тухайн хугацаанд бүртгэсэн ажил гүйлгээнүүдийн мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийг шалгана уу.
❓ Түгээмэл асуулт, хариулт
❓ Асуулт 1. Яг ямар мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт сонгох вэ?
Тухайн ажил гүйлгээний дүн Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн аль хэсэгт очих ёстой вэ гэдгээс хамаарч сонгоно. Иймээс тухайн гүйлгээг аль үзүүлэлтэд ангилахыг байгууллагын мэргэжлийн нягтлан бодогч шийдвэрлэнэ.
❓ Асуулт 2. Яагаад мөнгөн хөрөнгийн дансны ард биш, харьцсан дансны ард мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт сонгодог вэ?
Учир нь нэг мөнгөн хөрөнгийн гүйлгээ хэд хэдэн өөр зориулалттай байж болно.
Жишээлбэл, банкны данснаас нийт 1,000,000₮ гарсан ч:
- 200,000₮ нь нэг төрлийн зарлага,
- 800,000₮ нь өөр төрлийн зарлага
байж болно.
Тиймээс мөнгөн гүйлгээний тайланг зөв ангилахын тулд үзүүлэлтийг мөнгөн хөрөнгийн дансанд бүхэлд нь биш, харьцсан дансны шинж чанартай уялдуулан сонгодог.
❓ Асуулт 3. "Мөнгөн гүйлгээний орлого, зарлагын үзүүлэлт зөрүүлж сонгосон байна..." гэсэн анхааруулга гарлаа. Яах вэ?

Энэ анхааруулга нь ажил гүйлгээний орлого/зарлагын чиглэл болон сонгосон мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт хоорондоо зөрсөн үед гарна.
🔎 Жишээ
Орлогын гүйлгээ бүртгэж байгаа боловч зарлагын үзүүлэлт сонгосон бол систем анхааруулга өгнө.
➡️ Ийм тохиолдолд эхлээд тухайн гүйлгээнд зөв мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт сонгосон эсэхийг шалгана.
Гэхдээ зарим тохиолдолд орлого, зарлагын чиглэл зөрсөн үзүүлэлт сонгох шаардлагатай бодит гүйлгээ байж болно.
💡 Жишээ: Ажилтанд өгсөн мөнгийг буцаан авах
- 👤 Ажилтанд мөнгө олгохдоо тодорхой мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт сонгож бүртгэнэ.
- 🔄 Ажилтан тухайн мөнгийг буцаан төлөх үед мөнгөн гүйлгээний өөр чиглэл үүснэ.
- 🧮 Буцаан орж ирсэн гүйлгээнд өмнөх олголтод сонгосон ижил утгатай мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлт-ийг сонгосноор тухайн хоёр гүйлгээний дүн харилцан цэвэрлэгдэнэ.
Ингэснээр нэг мөнгөн гүйлгээг хоёр өөр үзүүлэлтээр хиймлээр өсгөж харуулахгүй.
⚠️ Ийм төрлийн гүйлгээний хувьд "аль үзүүлэлтийг сонгох вэ?" гэдгийг зөвхөн орлого/зарлагын чиглэлээр бус, тухайн мөнгөний бодит зориулалт болон тайланд хэрхэн тусгах шаардлагатайгаас хамааруулж шийднэ.
🧮 Мөнгөн гүйлгээний тайланд дүнг хэрхэн тооцох вэ?
Мөнгөн гүйлгээний тайланг боловсруулахдаа тайлангийн сонгосон хугацаанд тухайн мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтээр бүртгэгдсэн:
- Дебет дүн
- Кредит дүн
-ийг харилцан цэвэрлэж, цэвэр дүнгээр тайланд харуулна.
💡 Тиймээс
Хэрэв ижил мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтээр:
Орлого → 1,000,000₮ Зарлага → 300,000₮
байвал тайланд тухайн үзүүлэлтийн цэвэр дүн 700,000₮-өөр тусна.
🎯 Гол зарчим: Мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийг зөв сонгох нь зөвхөн нэг ажил гүйлгээг ангилах асуудал биш бөгөөд Мөнгөн гүйлгээний тайлангийн эцсийн дүнд шууд нөлөөлдөг.
✅ Анхаарах гол зүйлс
- 💰 Мөнгөн хөрөнгийн гүйлгээ бүртгэхдээ мөнгөн гүйлгээний үзүүлэлтийг зөв сонгоно.
- 🎯 Үзүүлэлтийг тухайн гүйлгээний бодит зориулалттай уялдуулна.
- 📊 Тайлан буруу гарвал эхлээд ажил гүйлгээний үзүүлэлтийг шалгана.
- ⚙️ Давтагддаг гүйлгээнд Мөнгөн гүйлгээ Default тохируулж ажиллах боломжтой.
- ⚠️ Системийн үндсэн үзүүлэлтийг засах, устгах боломжгүй.
- 🧮 Мөнгөн гүйлгээний тайланд дебет, кредит дүнг цэвэрлэж цэвэр дүнгээр харуулдаг.