Хөрөнгийн зарлага, борлуулалт
Шинэчилсэн:2026/09/03 Унших:4 мин 50 сек
💸 Хөрөнгө зарлага — Борлуулалт, шилжүүлэг
Dayansoft ERP системийн цэс: Үндсэн хөрөнгө → Хөрөнгө зарлага
📌 Цонхны тухай
Энэ цонхонд байгууллагын үндсэн хөрөнгийг борлуулах болон үнэгүй шилжүүлэх үед хөрөнгийн зарлагын баримт бүртгэнэ.
🎯 Хөрөнгө зарлага бүртгэснээр тухайн хөрөнгө:
- 📉 Хөрөнгийн бүртгэлээс хасагдана
- 🧮 Нийт өртөг болон хуримтлагдсан элэгдэл хаагдана
- 💰 Борлуулалтын дүн бүртгэгдэнэ
- 📊 Борлуулалтын олз/гарз тооцогдоно
- 📒 Холбогдох журналын бичилт үүснэ
▶️ Видео заавар
⚠️ Бүртгэл хийхийн өмнө
📉 Хөрөнгийн элэгдлийг эхэлж тооцно
Хөрөнгө борлуулахын өмнө тухайн хөрөнгийн тухайн үе хүртэлх элэгдлийг заавал тооцсон байна.
💡 Хөрөнгийг борлуулах үеийн бодит үлдэгдэл өртөг дээр үндэслэн борлуулалтын олз/гарзыг тооцдог тул борлуулалтын өмнөх элэгдлийн бүртгэл чухал.
➕ Хөрөнгө зарлага бүртгэх
Шинэ баримт үүсгэхдээ:
Шинэ (Ctrl+N)
товчийг дарна.
Бүртгэл дууссаны дараа Хадгалах товч дарна.
✏️ Засах: Засах баримт дээр 2 удаа дарж ороод засна.
🖨️ Хэвлэх: Хэвлэх товчоор баримтыг хэвлэнэ.

📝 1. Толгой мэдээлэл
📅 Огноо
Хөрөнгийн зарлагын баримтын огноог оруулна.
⚠️ Анхаарах: Энэ огноонд хамаарах хөрөнгийн үлдэгдлийг систем дараагийн алхамд шүүн харуулна.
👤 Харилцагч код
Хөрөнгийг борлуулж байгаа бол худалдан авагч, шилжүүлж байгаа бол холбогдох харилцагчийг сонгоно.
👤 Харилцагч нэр
Сонгосон харилцагчийн нэрийг харуулна.
Хэрэв байгууллагын харилцагч биш этгээдэд борлуулж байгаа бол харилцагч сонгохгүйгээр нэрийг гараас оруулж болно.
📝 Утга
Баримтын утга, тайлбарыг оруулна.
💡 Жишээ:
“Dell компьютер борлуулсан”
🔎 2. Борлуулах хөрөнгөө сонгох
Толгой мэдээллийг оруулсны дараа Нэмэх товч дарна.
Үүний дараа Хөрөнгийн үлдэгдэл цонх нээгдэнэ.
Энэ цонхонд тухайн баримтын огноонд үлдэгдэлтэй байгаа хөрөнгүүдийг сонгон харуулна.
🔍 Хөрөнгө хайх
Хөрөнгийг:
- 💳 Хөрөнгө дансаар
- 🏷️ Хөрөнгө кодоор
- 🔢 Эдийн дугаараар
шүүж хайж болно.
Шүүлт хийлгүй шууд Хайх товч дарвал тухайн нөхцөлд үлдэгдэлтэй бүх хөрөнгийг харуулна.

⚠️ Түгээмэл алдаа: Хэрэглэгч хөрөнгийн данс, хөрөнгө код, эдийн дугаарыг буруу оруулснаас болж хөрөнгө хайлтад харагдахгүй байх тохиолдол гардаг. Ийм үед шүүлтийн утгуудаа шалгаж, шаардлагатай бол шүүлтгүйгээр Хайх товч дарж шалгаарай.
☑️ Хөрөнгө сонгох
- Сонгох хөрөнгийн мөрийн эхэнд байрлах checkbox-ийг сонгоно.
- Сонгох товч дарна.
Олон хөрөнгө зэрэг сонгох бол:
☑️ Жагсаалтын баганын гарчиг дээрх checkbox-ийг сонгож болно.
📋 3. Гүйлгээний мэдээлэл
Хөрөнгө сонгосны дараа зарлагын баримтын мөрөнд тухайн хөрөнгийн мэдээлэл харагдана.
💳 Хөрөнгө данс
Сонгосон хөрөнгийн дансны кодыг харуулна.
🏷️ Хөрөнгө код
Сонгосон үндсэн хөрөнгийн кодыг харуулна.
📝 Хөрөнгө нэр
Сонгосон хөрөнгийн нэрийг харуулна.
🔢 Эдийн дугаар
Сонгосон хөрөнгийн эдийн дугаарыг харуулна.
🔢 Тоо
Борлуулах буюу зарлагадах хөрөнгийн тоо ширхэгийг оруулна.
Хэрэв тухайн хөрөнгийн үлдэгдэл хүрэлцэхгүй бол систем анхааруулна.
💡 Зөвлөмж: Нэг эдийн дугаартай хөрөнгийг бүхлээр нь борлуулахгүй, хэсэгчлэн зарлагадах шаардлагатай бол Тоо хэмжээг зөв оруулна.
💰 4. Борлуулалтын дүн
Нийт дүн
Хөрөнгийг хэдээр борлуулсныг оруулна.
🧾 НӨАТ
Борлуулалтад НӨАТ тооцох бол сонгоно.
💵 Татваргүй дүн
НӨАТ хасагдсан борлуулалтын дүнг харуулна.
📈 Олз / 📉 Гарз
Хөрөнгийн:
Борлуулалтын татваргүй дүн − Хөрөнгийн үлдэгдэл өртөг
гэсэн зарчмаар олз/гарзын дүнг тооцоолж харуулна.
💡 Борлуулалтын үнэ > Үлдэгдэл өртөг → 📈 Олз
Борлуулалтын үнэ < Үлдэгдэл өртөг → 📉 Гарз
🧮 5. Хөрөнгийн одоогийн үзүүлэлт
Хөрөнгө сонгоход тухайн хөрөнгийн дараах мэдээлэл харагдана.
| Талбар | Тайлбар |
|---|---|
| 💰 Нийт өртөг | Хөрөнгийн бүртгэлд байгаа нийт өртөг |
| 📉 Нийт элэгдэл | Тухайн үе хүртэлх хуримтлагдсан элэгдэл |
| 💵 Үлдэгдэл өртөг | Нийт өртөг болон хуримтлагдсан элэгдлийн зөрүү |
| 📍 Байршил | Хөрөнгийн бүртгэлтэй байршил |
| 👤 Эзэмшигч | Хөрөнгийн бүртгэлтэй эзэмшигч |
| 📉 Хур.элэгдэл данс | Хуримтлагдсан элэгдлийн данс |
📒 Хөрөнгө зарлагын журнал
Dayansoft ERP системийн цэс: Үндсэн хөрөнгө → Хөрөнгө зарлага → Журнал
Хөрөнгийн борлуулалтын үед ерөнхийдөө дараах журналын бичилтүүд үүснэ.
📦 1-р багц — Хөрөнгийг данснаас хасах
Дт
- 📉 Үндсэн хөрөнгийн хуримтлагдсан элэгдэл
- 📉 Үндсэн хөрөнгө данснаас хассаны олз/гарз
Кт
- 💰 Үндсэн хөрөнгө
Өөрөөр хэлбэл хөрөнгийн анхны өртгийг кредитлэж, хуримтлагдсан элэгдэл болон үлдэгдэл дүнг хаана.

💰 2-р багц — Хөрөнгө борлуулсны олз, гарз
Дт
- 💵 Дансны авлага / Мөнгөн хөрөнгө
Кт
- 📈 Үндсэн хөрөнгө данснаас хассаны олз/гарз
- 🧾 НӨАТ өглөг
💡 Борлуулалтын орлого, НӨАТ болон хөрөнгийн данснаас хасалтын бичилтүүд хоорондоо нийцэж байгаа эсэхийг шалгаарай.

🏢 Үл хөдлөх хөрөнгө борлуулсан тохиолдолд
Үл хөдлөх хөрөнгө борлуулсан тохиолдолд дээрх бичилтээс гадна холбогдох татварын өглөгийн журнал нэмэгдэж үүснэ.
📦 3-р багц
Дт
- 📉 Үндсэн хөрөнгө данснаас хассаны олз/гарз
Кт
- 🧾 Үл хөдлөх хөрөнгө борлуулсны татварын өглөг
⚠️ Татварын тооцоолол, хувь хэмжээ болон холбогдох журналын тохиргоог тухайн үеийн хууль, журмын шаардлагад нийцүүлэн шалгана.
⚠️ Хөрөнгө борлуулахдаа анхаарах зүйлс
📉 1. Элэгдлээ эхэлж тооцох
Хөрөнгө борлуулахын өмнө борлуулалтын огноо хүртэлх шаардлагатай элэгдлийг бүртгэсэн эсэхийг шалгана.
🔢 2. Зөв эдийн дугаартай хөрөнгө сонгох
Ижил нэртэй олон хөрөнгө байвал эдийн дугаараар ялгаж сонгох нь хамгийн найдвартай.
📅 3. Баримтын огноог зөв оруулах
Баримтын огноо нь тухайн өдрийн хөрөнгийн үлдэгдлийг тодорхойлоход ашиглагдана.
💰 4. Борлуулалтын үнэ зөв эсэх
Нийт үнэ нь НӨАТ-тай эсвэл НӨАТ-гүй эсэхийг зөв сонгож бүртгэнэ.
📊 5. Олз/гарзыг шалгах
Борлуулалтын дараа системийн тооцсон Олз/Гарз дүнг шалгана.
📒 6. Журналаа шалгах
Хадгалсны дараа хөрөнгийн дансны хасалт, хуримтлагдсан элэгдэл, борлуулалтын орлого, НӨАТ болон олз/гарзын журнал зөв үүссэн эсэхийг шалгана.
🛑 Хөрөнгө үнэгүй шилжүүлэх
Хөрөнгийг борлуулахгүйгээр үнэгүй шилжүүлсэн тохиолдолд мөн Хөрөнгө зарлага цонхыг ашиглана.
Энэ тохиолдолд:
🔄 Шилжүүлэх хөрөнгөө сонгоно → 📅 Огноо оруулна → 📝 Утга бичнэ → 👤 Холбогдох этгээд/харилцагчийг сонгоно → 📒 Журналын бичилтийг шалгана → 💾 Хадгална.
⚠️ Үнэгүй шилжүүлгийн үед борлуулалтын орлого үүсэхгүй тул журналын бичилт нь борлуулалтын гүйлгээнээс ялгаатай байна.
🔍 Алдаа гарвал шалгах дараалал
Хөрөнгө хайхад харагдахгүй бол:
- 1. 📅 Огноогоо шалгах
- 2. 💳 Хөрөнгө дансаа шалгах
- 3. 🏷️ Хөрөнгө кодоо шалгах
- 4. 🔢 Эдийн дугаараа шалгах
- 5. 📉 Тухайн хөрөнгө үлдэгдэлтэй эсэхийг шалгах
- 6. 📊 Хөрөнгийн дэлгэрэнгүй тайлангаар шалгах
✅ Хадгалахын өмнөх шалгах хуудас
- ☑️ Хөрөнгө борлуулахаас өмнө элэгдэл тооцсон
- ☑️ Зөв хөрөнгө сонгосон
- ☑️ Эдийн дугаар зөв
- ☑️ Борлуулах тоо ширхэг зөв
- ☑️ Борлуулалтын үнэ зөв
- ☑️ НӨАТ зөв тохируулсан
- ☑️ Татваргүй дүн зөв
- ☑️ Олз/гарзын дүнг шалгасан
- ☑️ Харилцагч зөв
- ☑️ Огноо зөв
- ☑️ Хөрөнгийн данс зөв
- ☑️ Хуримтлагдсан элэгдлийн данс зөв
- ☑️ Журнал зөв холбогдсон
- ☑️ Баримтыг хадгалсан
- ☑️ Тайлан болон журналын дүнг шалгасан
🎯 Гол зарчим
Элэгдэл тооцох → Хөрөнгийн үлдэгдэл шалгах → Зөв эдийн дугаартай хөрөнгө сонгох → Борлуулалтын дүн оруулах → НӨАТ тохируулах → Олз/гарз шалгах → Журнал холбох → Хадгалах → Тайлан шалгах